วันอาทิตย์ที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2553

ท่ารำฟ้อนลาวดวงเดือน


ภาพที่  ๑  ท่าออก

ปฏิบัติท่ารำ
ท่าออก
ชาย      มือซ้ายไพล่หลัง มือขวาจีบคว่ำปล่อยตั้งวงล่างระดับชายพกด้านหน้า  แล้วปล่อยเป็น
มือตั้งสลับไป ๓ จังหวะ เท้าเริ่มด้วยก้าวเท้าซ้ายเดินออกมา ศีรษะเอียงขวา ตีไหล่ประกอบจังหวะแล้วก้าวเท้าขวา ศีรษะเอียงซ้ายในจังหวะที่ ๒ เดินสลับไป ๓ จังหวะ  จังหวะที่ ๔ จีบคว่ำ ๒ มือ  แล้วปล่อยตั้งวงล่าง โดยมือซ้ายตั้งวงล่างระดับชายพกด้านหน้า  มือขวาตั้งวงล่างด้านขวาข้างตัว  เอียงซ้ายเดินสลับท่ารำไปจนจบทำนองเพลง  เวลาเดินต้องกันเข่าออก  ศีรษะเอียงตรงข้ามกับมือ
หญิง    มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาจีบคว่ำแล้วปล่อยตั้งวงล่างระดับชายพก 
แล้วกรีดจีบเดินมือปล่อยเป็นมือตั้งข้างขวา ข้างตัว สลับไ ป ๓ จังหวะ เท้าเริ่มด้วย
ก้าวเท้าซ้ายเดินออกมา  ศีรษะเอียงขวา ตีไหล่ประกอบจังหวะแล้วก้าวเท้าขวา ศีรษะเอียงซ้าย  เดินสลับไป ๓ จังหวะ จังหวะที่    จีบคว่ำ    มือ  แล้วปล่อยตั้งวงล่าง โดยมือซ้ายวงล่างระดับชายพก ด้านหน้า มือขวาตั้งวงล่างเยื้องไปทางขวาข้างตัว          เอียงซ้าย  เดินสลับท่ารำไปจนจบทำนองเพลง ศีรษะเอียงตรงข้ามกับมือ




ภาพที่ ๒   คำร้องที่ว่า  โอ้ละหนอ
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ายืน คำร้องที่ว่า โอ้ละหนอ
ชาย      ก้าวเท้าขวา ยืนโย้ตัว และตีไหล่ ศีรษะเอียงขวา
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าขวา มือซ้ายจีบหงายระดับชายพกใกล้มือขวา  มือขวาท้าวสะเอว
ภาพที่  ๓   คำร้องที่ว่า  ดวงเดือนเอย
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าโลมบน  คำร้องที่ว่า  ดวงเดือนเอย
ชาย      เดินเข้าหาหญิง มือทั้ง ๒ จีบคว่ำ ม้วนปล่อยระดับไหล่ของหญิง ทำท่าโลมบน 
ศีรษะเอียงซ้าย หน้ามองหญิง
หญิง    ก้าวหน้าเท้าซ้าย มือทั้ง ๒ จีบเข้าหาลำตัว ม้วนปล่อย ปัดมือชาย ระดับไหล่ หน้ามองชาย

ภาพที่ ๔    คำร้องที่ว่า  พี่มาเว้า
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าตัวเรา  คำร้องที่ว่า พี่มาเว้า
ชาย         ถอนเท้าซ้ายแตะเท้าขวาทำท่ายืน มือขวาไพล่หลัง มือซ้ายชี้ที่อก ศีรษะเอียงซ้าย
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าขวา มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว
ภาพที่ ๕   คำร้องที่ว่า  รักเจ้าสาว
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ารัก  คำร้องที่ว่า  รักเจ้าสาว
ชาย         เดินเข้าไปหาหญิง มือประสานระดับอก ก้าวข้างเท้าขวา โน้มตัวไปหาหญิง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าขวา มือทั้งสองผลักชาย ศรีษะเอียงขวา

ภาพที่  ๖ คำร้องที่ว่า  คำดวง
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าโลมล่าง   คำร้องที่ว่า คำดวง
ชาย         เดินเข้าหาหญิง ก้าวข้างเท้าซ้าย มือทั้งสองจีบม้วนออก โลมล่าง ระดับเอวของหญิง
หน้ามองหญิง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าซ้าย มือทั้ง ๒ จีบม้วนออก ปัดมือชายระดับเอว ศีรษะเอียงซ้าย
ภาพที่ ๗  คำร้องที่ว่า  โอ้ดึกแล้วหนอ
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ามอง    คำร้องที่ว่า โอ้ดึกแล้วหนอ
ชาย         เดินออกจากหญิง ทำท่าสะดุดเท้าซ้าย มือซ้ายตั้งวงบน มือขวาแขนตึงระดับไหล่
มองไปที่ท้องฟ้า
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าขวา มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว
ภาพที่ ๘  คำร้องที่ว่า  พี่ขอลาล่วง
ปฏิบัติท่ารำ
คำร้องที่ว่า พี่ขอลาล่วง
ชาย         ก้าวข้างเท้าขวามือทั้ง ๒ ข้าง จีบหงายระดับอกแล้วปล่อยออกไปด้านข้าง
ศีรษะเอียงขวาและซ้าย
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าขวา มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว
ภาพที่  ๙  คำร้องที่ว่า  อกพี่เป็นห่วง
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าเข้าอกซ้าย   คำร้องที่ว่า อกพี่เป็นห่วง
ชาย         กำมือซ้ายเข้าอก มือขวาไพล่หลัง ยืนแตะเท้าขวา แล้วเดินเข้าหาหญิง
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าซ้าย มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว

ภาพที่ ๑๐  คำร้องที่ว่า  รักเจ้าดวงเดือนเอย
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าโลมบน     คำร้องที่ว่า รักเจ้าดวงเดือนเอย
ชาย         เดินเข้าไปหาหญิง มือทั้ง ๒ จีบม้วนออกโลมบน ระดับไหล่ หน้ามองหญิง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าซ้าย มือทั้ง ๒ จีบม้วนออก ปัดมือชายระดับไหล่ หน้ามองชาย

ภาพที่  ๑๑  ท่าสอดสร้อยมาลาแปลง
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ารับ ท่าที่ ๑  ท่าสอดสร้อยมาลาแปลง
ชาย         หันหน้าด้านขวาเข้าหาหญิง ทำท่าสอดสร้อยมาลาแปลง โดยมือขวาตั้งวงบน
มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก ศีรษะเอียงขวา  ก้าวข้างเท้าขวาลากเท้าซ้ายมาชิด                         แล้วเปลี่ยนเป็นมือซ้ายตั้งวงบน  มือขวาจีบหงายระดับชายพก  เอียงซ้ายก้าวข้างเท้าซ้าย
ลากเท้าขวามาชิด  เดินวนเป็น ๔ ทิศ แล้วกลับมาที่เดิม
หญิง    หันหน้าด้านซ้ายเข้าหาชาย ทำท่าสอดสร้อยมาลาแปลง โดยมือขวาตั้งวงบน
มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก ศีรษะเอียงขวา ก้าวข้างเท้าขวาลากเท้าซ้ายมาชิดแล้วเปลี่ยนเป็นมือซ้ายตั้งวงบน  มือขวาจีบหงายระดับชายพก  เอียงซ้ายก้าวข้างเท้าซ้าย
ลากเท้าขวามาชิด เดินวนเป็น ๔ ทิศ แล้วกลับมาที่เดิม
สรุป     ปฏิบัติท่าสอดสร้อยมาลาแปลงทิศละ  ๒ ครั้ง 

ภาพที่ ๑๒  คำร้องที่ว่า  ขอลาแล้ว
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าเดาะปลายมือขวา    คำร้องที่ว่า  ขอลาแล้ว
ชาย         ถอนเท้าซ้ายแตะเท้าขวาทำท่ายืน  มือขวาเดาะปลายมือ  มือซ้ายไพล่หลัง  ศีรษะเอียงซ้าย
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าขวา  มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก  มือขวาท้าวสะเอว

ภาพที่  ๑๓ คำร้องที่ว่า  เจ้าแก้วโกสุม
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าเชยคาง    คำร้องที่ว่า  เจ้าแก้วโกสุม
ชาย         เดินเข้าหาหญิง ก้าวข้างเท้าซ้าย มือซ้ายจีบเชยคางหญิงแล้วปล่อยไปตั้งมือ  มือขวาจับสะเอวหญิง  หน้ามองหญิง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าซ้าย  มือซ้ายจีบปัดมือชาย  มือขวาท้าวสะเอว  ศีรษะเอียงซ้าย  หน้ามองชาย

ภาพที่  ๑๔ ช่วงทำนองเพลง
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าจีบยาวและสอดสร้อยมาลาม้วนมือสลับจีบ (ช่วงทำนองเพลง)
ชาย         หันด้านขวาเข้าหาหญิง ประเท้าขวา  มือขวาจีบคว่ำระดับวงบน มือซ้ายตั้งวงกลาง              ศีรษะเอียงซ้าย ก้าวข้างเท้าขวา ม้วนจีบขวาออกไปตั้งวงบน  มือซ้ายช้อนมือขึ้นจีบหงายแขนตึง  ศีรษะเอียงขวา แล้วม้วนมือสลับจีบ  ถ่ายน้ำหนักตัวด้านเดียวกับมือตั้งวง
หญิง    หันหน้าเบี่ยงไปทางซ้ายไปทางชาย  ประเท้าขวา  มือขวาจีบระดับวงบนเข้าหาลำตัว ม้วนมือจีบออกไปตั้งวงบน  มือซ้ายตั้งวงล่างแล้วก้าวเท้าขวา ศีรษะเอียงซ้าย มือซ้ายหงายข้อมือ จีบหงายระดับชายพก ศีรษะเอียงขวา ม้วนมือจีบ สลับกัน ยืดยุบตามจังหวะทำนองเพลง

ภาพที่  ๑๕  คำร้องที่ว่า  พี่นี้รัก
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ารัก  คำร้องที่ว่า  พี่นี้รัก
ชาย         เดินเข้าหาหญิง มือทำท่ารัก โดยประสานมือระดับอก ศีรษะเอียงซ้าย ก้าวข้างเท้าซ้าย     ถ่ายน้ำหนักตัวไปที่เท้าขวา ศีรษะกลับมาเอียงขวา
หญิง    ก้าวไขว้เท้าขวา มือทั้งสองผลักชาย ศีรษะเอียงขวา
 ภาพที่  ๑๖  คำร้องที่ว่า  เจ้าหนอ
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ายืน คำร้องที่ว่า  เจ้าหนอ
ชาย         ยืนแตะเท้าขวา มือทั้ง ๒ ไพล่หลัง มองหน้าหญิง
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าขวา มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว

ภาพที่  ๑๗  คำร้องที่ว่า  ขวัญตาเรียม
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าจับคาง     คำร้องที่ว่า  ขวัญตาเรียม
ชาย         เดินเข้าหาหญิง ก้าวข้างเท้าซ้าย มือขวาจับปลายคางหญิง มือซ้ายไพล่หลัง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าขวา  มือขวาปัดมือชาย มือซ้ายท้าวสะเอว

ภาพที่  ๑๘  คำร้องที่ว่า  จะหาไหน
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าเดาะปลายนิ้วชี้    คำร้องที่ว่า จะหาไหน
ชาย         ชี้มือซ้ายเดาะปลายนิ้วชี้ มือขวาท้าวสะเอว เดินวนซ้ายกลับมาที่เดิม
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าขวา มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว

ภาพที่  ๑๙  คำร้องที่ว่า  มาเทียม
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ารวมมือ     คำร้องที่ว่า มาเทียม
ชาย         ยืนแตะเท้าขวา มือทั้งสองประกบกัน หน้ามองหญิง
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าซ้าย มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว ศีรษะเอียงซ้าย
               หน้ามองชาย

ภาพที่ ๒๐   คำร้องที่ว่า  โอ้เจ้าดวงเดือนเอย
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าโลมบน     คำร้องที่ว่า  โอ้เจ้าดวงเดือนเอย
ชาย         เดินเข้าหาซ้อนหลังหญิง จีบ ๒ มือ โลมบนระดับไหล่
หญิง    ก้าวไขว้เท้าซ้าย มือทั้ง ๒ จีบปัดมือชายระดับไหล่

ภาพที่ ๒๑  คำร้องที่ว่า  หอมกลิ่นเกสร
ปฏิบัติท่ารำ
คำร้องที่ว่า  หอมกลิ่นเกสร
ชาย         ก้าวข้างเท้าขวา มือทั้ง ๒ ไพล่หลัง ก้มลงหมุนรอบตัวตามหญิง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าซ้าย มือซ้ายจีบหงายระดับปาก มือขวาจีบหงายระดับชายพก
หมุนรอบตัวด้านขวา

ภาพที่  ๒๒  คำร้องที่ว่า  เกสรดอกไม้
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าช้อนมือ   คำร้องที่ว่า  เกสรดอกไม้
ชาย         ก้าวข้างเท้าขวา มือขวาช้อนข้อมือหญิง มือซ้ายจับสะเอวหญิง หน้ามองหญิง    หมุนตัวตามหญิง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าขวา มือขวาจีบหงายระดับวงกลาง มือซ้ายท้าวสะเอว หมุนรอบตัวด้านซ้าย

ภาพที่ ๒๓ คำร้องที่ว่า  หอมกลิ่นคล้าย
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ารวมมือ     คำร้องที่ว่า หอมกลิ่นคล้าย
ชาย         ยืนแตะเท้าขวา มือทั้งสองประกบกัน หน้ามองหญิง
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าซ้าย มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว ศีรษะเอียงซ้าย  
                หน้ามองชาย

ภาพที่  ๒๔  คำร้องที่ว่า  คล้ายเจ้าสูของเรียมเอย
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าจับข้อมือ    คำร้องที่ว่า  คล้ายเจ้าสูของเรียมเอย
ชาย         เดินเข้าหาหญิง ก้าวข้างเท้าขวา มือทั้ง ๒ กุมข้อมือของหญิง หน้ามองหญิง
หญิง    ก้าวไขว้เท้าขวา มือทั้ง ๒ กุมมือหลวม ๆ หน้ามองชาย

ภาพที่  ๒๕  คำร้องที่ว่า  หอมกลิ่นกรุ่นครัน
ปฏิบัติท่ารำ
ท่ามอง     คำร้องที่ว่า หอมกลิ่นกรุ่นครัน
ชาย         หันหน้าด้านซ้ายเข้าหาหญิง ก้าวข้างเท้าขวา มือทั้ง ๒ ไพล่หลัง  ถ่ายน้ำหนักตัวไปด้านขวา และซ้าย  ลักคอด้านซ้ายและขวา
หญิง    ก้าวไขว้เท้าขวา มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก มือขวาท้าวสะเอว  ลักคอด้านขวาและซ้าย

ภาพที่  ๒๖  คำร้องที่ว่า  หอมนั้นยังบ่เลย
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าปฏิเสธ     คำร้องที่ว่า  หอมนั้นยังบ่เลย
ชาย         ก้าวข้างเท้าขวา  สั่นข้อมือทำท่าปฏิเสธ  มือซ้ายไพล่หลัง  ศีรษะเอียงขวา  หน้ามองหญิง
หญิง      ยืนเหลื่อมเท้าขวา  มือซ้ายจีบหงายระดับชายพก  มือขวาท้าวสะเอว  หน้ามองชาย

ภาพที่  ๒๗  คำร้องที่ว่า  เนื้อหอมทรามเชย
ปฏิบัติท่ารำ
คำร้องที่ว่า  เนื้อหอมทรามเชย
ชาย         หันหน้าด้านขวาเข้าหาหญิง นั่งตั้งเข่าซ้าย มือซ้ายจับปลายมือซ้ายของหญิงในลักษณะ
แขนตึง   มือขวาลูบแขนหญิงจากไหล่ลงมาที่ปลายข้อมือแล้วลูบขึ้นไปที่ไหล่
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าซ้าย ทอดแขนซ้ายตึง มือขวาลูบแขนลงแล้วขึ้น ศีรษะเอียงซ้าย หน้ามองชาย

ภาพที่  ๒๘   คำร้องที่ว่า  เอยเราละหนอ
ปฏิบัติท่ารำ
คำร้องที่ว่า  เอยเราละหนอ
ชาย         ลุกขึ้นยืนแตะเท้าซ้าย  มือซ้ายจับปลายนิ้วมือซ้ายของหญิง มือขวาจับสะเอวหญิง
หน้ามองหญิง
หญิง    ยืนเหลื่อมเท้าซ้าย ทอดมือซ้ายแขนตึง มือขวาจีบหงายชายพก หน้ามองชาย

ภาพที่  ๒๙  ท่าสาวจีบตั้งวงล่าง
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าสาวจีบตั้งวงล่าง
ชาย         หันหน้าอัด (หน้าตรงกับเวที)  มือขวาสาวจีบคว่ำแขนตึง พร้อมกับก้าวข้างเท้าขวา
แล้วลากเท้าซ้ายมารวม มือซ้ายตั้งวงล่าง ศีรษะเอียงขวา ขยั่นเท้าแล้วก้าวข้างเท้าซ้าย  
ลากเท้าขวามารวมแล้วขยั่นเท้า  สลับมาสาวจีบด้านซ้าย  ศีรษะเอียงซ้ายและขวา
ทำท่าสาวจีบสลับกันสองข้าง  ๘ จังหวะ
หญิง    หันหน้าอัด (หน้าตรงกับเวที) มือขวาสาวจีบคว่ำแขนตึง พร้อมกับก้าวข้างเท้าขวา
แล้วลากเท้าซ้ายมารวม มือซ้ายตั้งวงล่าง ศีรษะเอียงขวา ขยั่นเท้าแล้วก้าวข้างเท้าซ้าย
ลากเท้าขวามารวมแล้วขยั่นเท้า สลับมาสาวจีบด้านซ้าย ศีรษะเอียงซ้ายและขวา
ทำท่าสาวจีบสลับกันสองข้าง     จังหวะ

ภาพที่  ๓๐  ท่าจับ ทำนองเพลงลาวดวงเดือน
ปฏิบัติท่ารำ
ท่าจับ  ทำนองเพลงลาวดวงเดือน
ชาย         ประเท้าซ้ายยก ก้าวเท้าซ้าย มือทั้ง ๒ จีบคว่ำ ปล่อยมือจีบ มือขวาจับสะเอวหญิง           มือซ้ายจับปลายมือซ้ายของหญิง  ศีรษะเอียงขวา แล้วกลับมาเอียงซ้าย  หน้ามองหญิง ถอนเท้าขวาเอียงขวา แล้วก้าวเท้าซ้ายเอียงซ้าย   เดินขโยกเท้า สลับเท้ากันเข้าโรง
หญิง    ประเท้าซ้ายยก ก้าวเท้าซ้าย มือทั้ง ๒ จีบคว่ำ ปล่อยมือจีบ มือขวาท้าวสะเอว มือซ้ายทอดแขนตึง  ศีรษะเอียงขวา  ถอนเท้าขวาเอียงขวา  แล้วก้าวเท้าซ้าย ศีรษะเอียงซ้าย    เดินขโยกเท้าสลับเท้ากันเข้าโรง

เทคนิค ก้าวเท้าใด เอียงศีรษะด้านเดียวกับเท้าที่ก้าว
 
 

7 ความคิดเห็น:

  1. ขอบคุณมากครับ

    ตอบลบ
  2. ขอบคุณมากครับ

    ตอบลบ
  3. ไม่ระบุชื่อ20 มกราคม 2556 05:53

    ขอบพระคุณเป็นอย่างสูงสำหรับผู้ที่เขียน และเผยแพร่ ดิฉันไม่ใช่ครูที่จบนาฎศิลป์ แต่มีความรักและความสามารถในด้านนี้ กำลังแกะท่าทีละท่า บางครั้งก็ใช้ภาษานาฎศิลป์ นาฎศัพย์ไม่ถูก ลองค้นทางเน็ทดูแล้วเจอดีใจมากๆ ขอบคุณมากเลยค่ะ

    ตอบลบ
  4. ไม่ระบุชื่อ31 กรกฎาคม 2556 04:09

    ขออนุญาตินำไปทำงานส่งคุณครูนะคะ

    ตอบลบ
  5. ไม่ระบุชื่อ30 มกราคม 2559 07:14

    ที่รร.ให้ทำเกี้ยวกับการแสดงภาคเหนือ และทำรูปเล่มรายงานแบบมีอธิบายท่ารำประกอบ แต่ไม่ค่อยมีเกี่ยวกับอธิบายท่ารำและการแสดงภาคเหนือส่วนใหญ่ก็เป็นฟ้อน พอลองซ้อมก็ฟ้อนไม่ค่อยเป็นกัน มีการแสดงภาคเหนือที่ง่ายๆ และมีท่ารำพร้อมคำอธิบายประกอบแนะนำไหมคะ

    ตอบลบ
  6. ไม่ระบุชื่อ30 มกราคม 2559 07:22

    ที่รร.ให้ทำเกี้ยวกับการแสดงภาคเหนือ และทำรูปเล่มรายงานแบบมีอธิบายท่ารำประกอบ แต่ไม่ค่อยมีเกี่ยวกับอธิบายท่ารำและการแสดงภาคเหนือส่วนใหญ่ก็เป็นฟ้อน พอลองซ้อมก็ฟ้อนไม่ค่อยเป็นกัน มีการแสดงภาคเหนือที่ง่ายๆ และมีท่ารำพร้อมคำอธิบายประกอบแนะนำไหมคะ

    ตอบลบ
  7. คิดถึงครูมากเลยค่ะ

    ตอบลบ